Ofsayd nədir? Sadə dildə izah

Ofsayd futbolda hücum edən oyunçunun top komanda yoldaşı tərəfindən oynandığı anda rəqibin qapısına ikinci son müdafiəçidən və topdan irəlidə olub oyuna təsir göstərməsi sayılan qayda pozuntusudur. Yalnız ofsayd mövqeyində dayanmaq cərimə deyil, oyunçu mütləq aktiv oyuna qarışmalıdır. Qayda anın dəqiqinə baxır, qərar top ötürülən saniyədə verilir, yoxsa topu qəbul etdiyi anda yox.

Ofsayd nədir və necə işləyir

Ofsayd pozuntusu üç şərt eyni vaxtda ödənəndə verilir. Bu şərtlər top ötürülən anda tətbiq olunur.

• Oyunçu rəqibin yarımsahəsində olmalıdır.
• Oyunçu topdan və ikinci son rəqibdən qapı xəttinə daha yaxın olmalıdır. Adətən onlardan biri qapıçıdır, amma qapıçı xüsusi istisna deyil.
• Oyunçu aktiv oyuna qarışmalıdır. Ya topa toxunur, ya rəqibə mane olur, ya da rikoşetdən və dirəkdən gələn topdan üstünlük qazanır.

Sadə nümunə. Cinah oyunçusuna araya ötürmə verilir. Ötürmə anında o, ikinci son müdafiəçidən irəlidədirsə, hətta topu almaq üçün geri addımlasa belə ofsayddır. Əksinə, ötürmə anında topun arxasındadırsa, sonra sürətlə öndə olsa da ofsayd deyil.

Ofsayd mövqeyi nədir və necə ölçülür

Ofsayd mövqeyi top ötürülən anda baş, bədən və ayaqların qapı xəttinə olan məsafəsinə görə qiymətləndirilir. Qollar sayılmır, çünki qol vurmaq üçün istifadə edilmir. Eyni xətt ofsayd sayılmır. Yəni hücumçu ikinci son müdafiəçi ilə eyni xəttdədirsə oyunda qala bilər.

Praktik məqam. Hakimlər bəzən millimetr fərqləri VAR xəttləri ilə ölçür. Lakin prinsip dəyişmir. Ötürmə anında topdan və ikinci son rəqibdən irəlidəsən və oyuna təsir göstərirsənsə ofsayddır.

Hakimlər ofsaydı nə vaxt və necə qərar verirlər

Köməkçi hakim bayrağı oyunçu topa toxunub aktivləşəndə qaldırır, bir çox liqada gecikdirilmiş bayraq yanaşması tətbiq olunur. VAR olan turnirlərdə ofsaydın daha çətin epizodları texnologiya ilə yoxlanır. Ofsayd olduqda müdafiə edən komandaya dolayı cərimə zərbəsi verilir və zərbə ofsayd qaydasının baş verdiyi nöqtədən icra olunur.

Ofsayd nədir halları olmur

Aşağıdakı hallarda ofsayd sayılmır.

• Oyunçu öz yarımsahəsindədirsə. Top ötürülən anda mərkəz xəttinin o tayına keçməyibsə ofsayd yoxdur.
• Top birbaşa kənar atışından gəlirsə. Yan xətdən atılan topda ofsayd verilmir.
• Top birbaşa künc zərbəsindən gəlirsə. Künc zərbəsindən dərhal sonra ofsayd yoxdur.
• Top birbaşa qapıdan zərbəsindən gəlirsə. Qapıdan zərbədə ilk toxunuşdan sonra ofsayd verilmir.
• Müdafiəçi topu bilərək oyuna qatırsa və bu oyunçuya keçirsə. Müdafiəçinin bilərək oyunu ofsayd mövqeyini sıfırlaya bilər, amma xilasetmə xarakterli toxunuş buna aid deyil.

Ən çox qarışdırılan məqamlar və real oyundan nüanslar

• Oyuna təsir nədir. Topa toxunmaq, rəqibin görmə xəttini bağlamaq, rəqibi top uğrunda mübarizəyə məcbur etmək təsir sayılır. Sadəcə dayanmaq və nə topa, nə rəqibə təsir göstərməmək bəzən cərimə deyil.
• Rikoşet nə vaxt ofsayddır. Dirəkdən, qapıçıdan və ya rəqibdən dönən topa ofsayd mövqeyində olan oyunçu toxunarsa bu çox vaxt ofsayddır. Müdafiəçinin bilərək idarəli ötürməsi istisna yarada bilər.
• Qapıçı xüsusi qayda deyil. Hesab ikinci son oyunçuya görə aparılır. Bəzən qapıçı irəli çıxır və iki müdafiəçidən biri qapı xəttinə daha yaxındadır.
• Cinah qaçışında vaxtlama. Forvardlar adətən ötürmədən yarım addım gec qaçır, beləliklə ofsayd xəttini tutmur. 4-3-3 sxemi ilə oynayan komandalar cinah oyunçularının xətti tutması və vaxtlaması üzərində çox işləyir.
• Qol instinkti ilə səbr. Seriya ilə qol vuran hücumçular qaçış zamanlamasını mükəmməlləşdirirlər. Bəzən bu bacarıq bir oyunda üç qol fürsətinə çevrilir, bu hal üçün xet-trik nədir yazımıza baxa bilərsiniz.

Hakim epizodu necə qiymətləndirir

Hakim topun oynandığı ani əsas götürür və bu anı köməkçi hakimin bucaq xətti izləməsi ilə qiymətləndirir. Mübahisəli vəziyyətlərdə VAR həm ötürmə anını, həm də hücumçunun və müdafiəçinin oynamağa yararlı bədən hissələrinin xəttini eyniləşdirir. Eyni xətt üstünlük hücuma verilir və ofsayd sayılmır.

Ofsayd nədir haqqında tez-tez verilən suallar

Eyni xəttdə dayanmaq ofsayddır?

Eyni xətt ofsayd sayılmır. Hücumçu ikinci son müdafiəçi və ya top ilə eyni xəttdədirsə oyunda qala bilər.

Öz yarımsahəmdə olsam ofsayd olar?

Öz yarımsahəsində olan oyunçu üçün ofsayd yoxdur. Ötürmə anında mərkəz xəttinin bu tərəfindəsənsə cərimə verilmir.

Top müdafiəçidən gələndə ofsayd ləğv olunur?

Müdafiəçinin bilərək idarəli oynadığı top çox vaxt ofsaydı sıfırlayır. Lakin qapıçı və ya müdafiəçinin xilasetmə xarakterli toxunuşu ofsaydı ləğv etmir.

Qapıçı həmişə sonuncu oyunçudur?

Qapıçı tez-tez son oyunçu olur, amma qayda qapıçıya xüsusi status vermir. Hesab hər zaman ikinci son rəqibə görə aparılır və bu bəzən meydan oyunçusu ola bilər.

Ofsayd olanda hansı cəza verilir?

Müdafiə edən komandaya dolayı cərimə zərbəsi verilir. Zərbə ofsayd qaydasının baş verdiyi nöqtədən icra olunur.

Avtomatik ofsayd olmayan hallar hansılardır?

Birbaşa künc zərbəsi, kənar atışı və qapıdan zərbədən sonra ofsayd verilmir. Həmçinin oyunçu öz yarımsahəsindədirsə ofsayd olmaz.

VAR ofsaydı necə müəyyənləşdirir?

VAR ötürmə anını kadr-kadr seçir və hücumçunun oynamağa yararlı bədən hissəsi ilə ikinci son müdafiəçinin eyni hissəsini xəttlərlə müqayisə edir. Xətlər üst-üstə düşürsə və ya eyni xəttdirsə ofsayd sayılmır.

Niyə azarkeşlər üçün ofsayd nədir mövzusu çətin görünür?

Çünki qərar saniyənin içində və santimetrlərlə verilir. Üstəlik təsir anlayışı və müdafiəçinin bilərək oyunu kimi nüanslar hər epizodda fərqli şərh oluna bilər.