Boks qaydaları raundlar xallar və nokaut

Boks qaydaları boks döyüşünün necə keçirildiyini, raundların neçə dəqiqə olduğunu, xalların necə verildiyini və nokautun nə sayıldığını müəyyən edən rəsmi prinsiplərdir. Peşəkar və həvəskar boksa oxşar məntiq tətbiq olunur, fərqlər əsasən raund sayı, avadanlıq və qərar mexanizmindədir. Aşağıda rinqdə baş verən hər şeyi azarkeşin gözü ilə sadə dildə izah edirik.

Boks qaydaları ilə raundlar və vaxt

Peşəkar boksa adətən 4-12 raundlu görüşlər daxildir, hər raund 3 dəqiqə, raundlar arasında fasilə 1 dəqiqə olur. Titul döyüşləri 12 raund olur, gənc və ya reytinq döyüşləri 4, 6, 8 və ya 10 raund keçirilir. Həvəskar boksa çox vaxt 3 raund olur və hər raund əksər turnirlərdə 3 dəqiqə davam edir. Vaxtı yalnız hakim dayandıra bilər və zəng çalınanda raund dərhal bitmiş sayılır.

Boks qaydaları üzrə xallar necə verilir

Peşəkar və müasir həvəskar boksa 10 xal mütləq sistemi tətbiq olunur, raundu üstün bitirən boksçu adətən 10-9 yazılır, böyük üstünlükdə və ya nokdaunla 10-8 mümkün olur. İki nokdaun çox vaxt 10-7 qiymətləndirilir, amma hakim döyüşün ümumi balansına baxır. Dəyərləndirmədə prioritet belədir.

• Təmiz və dəqiq zərbələr üstün sayılır və əsas ölçüdür.
• Ring üstünlüyü və döyüşün tempinə nəzarət böyük əhəmiyyət daşıyır.
• Effektiv aqressiya və rəqibi cəzalandıran zərbələr müsbət yazılır.
• Müdafiə və zərbələrdən yayınma rəqibin effektliyini azaldır.

Ciddi qayda pozuntularında hakim bir raundda 1 xal silə bilər və bu, cədvələ 10-8 və ya 10-7 kimi əks oluna bilər.

Nokaut TKO və dayandırmalar

Nokaut rəqibin yerə yıxıldıqdan sonra 10 sayına qədər ayağa qalxmaması və ya qalxdıqdan sonra davam edə bilməməsidir. Texniki nokaut TKO hakim boksçunun özünü müdafiə etmədiyini gördükdə, həkim kəsik və yaxud zədə səbəbindən davamı təhlükəli saydıqda və ya komanda dəsmal atdıqda elan olunur. Bəzi turnirlərdə 3 düşmə qaydası tətbiq edilir və eyni döyüşçü bir görüşdə 3 dəfə yıxılarsa döyüş dayandırılır, bu qayda universal deyil. Hakim təhlükəsizliyi birinci yerə qoyur və lazım bildikdə ayaqda say açaraq vəziyyəti qiymətləndirə bilər.

Qadağan olunan zərbələr və cəzalar

Boksa yalnız yumruqla və əlcəyin ön hissəsi ilə beldən yuxarı hissəyə və rəqib dayanıqlı vəziyyətdə ikən vurmaq icazəlidir. Qadağan olunan hərəkətlərə aşağı zərbə, başla vurmaq, ensəyə və ya belin arxasına zərbə, tutub vurmaq, itələmək, dayandır əmri zamanı və ya zəngdən sonra vurmaq, yıxılmış rəqibə vurmaq daxildir. Qayda pozuntusuna görə əvvəl xəbərdarlıq, sonra xalın silinməsi və təkrarlandıqda diskvalifikasiya tətbiq olunur. Təsadüfi toqquşmadan yaranan kəsik erkən raundlarda döyüşü dayandırarsa nəticə çox vaxt qərarsız sayılır, kifayət qədər raund bitibsə vərəqlərə görə texniki qərar çıxarılır.

Çəki dərəcələri avadanlıq və təhlükəsizlik

Boks çəki dərəcələri boksçuların oxşar kütlədə rəqiblə döyüşməsini təmin edir və rəsmi çəkidə yoxlanılır. Peşəkar döyüşlərdə əlcəklər adətən 8 və ya 10 unsiya olur və dişlik, qasıq qoruyucusu məcburidir, sarğılar hakim tərəfindən yoxlanılır. Həvəskar boksa bəzi kateqoriyalarda başlıqdan istifadə oluna bilər və tibbi yoxlamalar daha sərtdir. Qoruyucu qaydalar boksçunun sağlamlığını qorumaq üçün yazılıb və hakim bu prinsiplərə əsasən döyüşü dayandıra bilər.

Döyüşün rəsmi nəticə formaları

Raundlar bitəndə nəticə hakimlərin qərarı ilə elan olunur və bu qərarlar yekdil qərar, bölünmüş qərar, çoxluq qərarı və ya bərabərlik kimi ifadə edilir. Qayda pozuntusuna görə məğlubiyyət diskvalifikasiya kimi yazılır, zədə və ya təsadüfi toqquşma ilə dayandırmada isə texniki nokaut, texniki qərar və ya qərarsız elan variantları mümkündür. Nokaut və texniki nokaut vəziyyətində qalib dərhal elan edilir və vərəqlər açılmır.

Boksu digər döyüş növləri ilə qarışdırmamaq üçün qaydalar fərqini də xatırlamaq faydalıdır, məsələn cüdo qaydaları, Yunan-Roma güləşi qaydaları və sərbəst güləş qaydaları. Vaxt anlayışı ilə maraqlananlar üçün matç müddəti barədə futbol nümunəsinə də baxmaq olar, futbolda vaxt qaydaları yazımız mövzunu müqayisəli anlamağa kömək edir.

Boks qaydaları haqqında tez-tez verilən suallar

Bir raund neçə dəqiqədir?

Peşəkar boksa bir raund 3 dəqiqə davam edir və raundlar arasında 1 dəqiqə fasilə verilir. Həvəskar boksa çox vaxt 3 raund olur və əksər turnirlərdə hər raund 3 dəqiqədir.

Hakim nokdaun olmadan 10-8 yaza bilərmi?

Bəli, əgər bir boksçu rəqibini aşkar şəkildə sıradan çıxarırsa və böyük üstünlük qazanırsa, hakim nokdaun olmadan da 10-8 qiymətləndirə bilər. Bu, effektiv zərbələr, ring üstünlüyü və rəqibin cavabsız qalması kimi meyarlara əsaslanır.

3 düşmə qaydası hər yerdə tətbiq olunurmu?

Xeyr, 3 düşmə qaydası bütün təşkilatlarda məcburi deyil. Bəzi liqalar və komissiyalar tətbiq edir, digərlərində isə yalnız hakimin mülahizəsinə əsasən dayandırma var.

Zəng çalındıqdan sonra vurulan zərbə necə qiymətləndirilir?

Zəng çalındıqdan sonra vurulan zərbə qayda pozuntusudur və xəbərdarlıqdan başlayaraq xal silinməsinə və hətta diskvalifikasiyaya qədər cəza ala bilər. Əgər bu zərbə rəqibi döyüşdən məhrum edirsə, hakim qərarı sərtləşdirə bilər.

Aşağı zərbə olduqda boksçuya nə qədər vaxt verilir?

Aşağı zərbədən sonra boksçuya bərpa üçün qısa vaxt tanınır və hakim onun döyüşə hazır olub olmadığını qiymətləndirir. Davam edə bilməmək qayda pozuntusunun dərəcəsindən asılı olaraq cəza və ya qərarla nəticələnə bilər.

Kəsik təsadüfi toqquşmadan yaranıbsa nəticə necə müəyyənləşir?

Erkən raundlarda təsadüfi toqquşma döyüşü dayandırırsa, görüş çox vaxt qərarsız elan edilir. Kifayət qədər raund tamamlanıbsa, vərəqlərə əsasən texniki qərar çıxarılır və xallarda öndə olan boksçu qalib olur.

Boks qaydaları peşəkar və həvəskarda fərqlənirmi?

Əsas prinsiplər eynidir, amma fərqlər var. Peşəkar boksa raund sayı daha çoxdur, başlıq istifadə edilmir və nəticələr 10 xal mütləq sistemi ilə verilir, həvəskar səviyyədə təhlükəsizlik tələbləri daha sərtdir və bəzi kateqoriyalarda qoruyucu başlıq tətbiq oluna bilər.