Əlavə vaxt və penaltilər seriyası necə işləyir?

Penaltilər seriyası bərabərliklə bitən və qalib tələb olunan oyunda qalibi on bir metrlik cərimə zərbələri ilə müəyyən edən prosedurdur. Əksər kubok turnirlərində əvvəlcə 15+15 dəqiqə əlavə vaxt oynanır, hesab yenə bərabərdirsə qərar penaltilərlə verilir. Bəzi yarışların reqlamenti əlavə vaxtsız birbaşa penaltilərə keçməyi nəzərdə tutur.

Əlavə vaxt nədir və nə üçün oynanır?

Əlavə vaxt 90 dəqiqə bərabərliklə bitdikdə qalib lazım olan turnirlərdə 15+15 dəqiqəlik iki hissə kimi oynanan əlavə müddətdir. Bu hissələr arasında qısa fasilə olur, tərəflər dəyişir. Qızıl qol və gümüş qol artıq tətbiq edilmir, əlavə vaxtda vurulan bütün qollar sayılır. Bir sıra yarışlar reqlamentə görə əlavə vaxtı ötürüb dərhal penaltilərə keçir.

Penaltilər seriyası nədir və nə vaxt tətbiq olunur?

Penaltilər seriyası əlavə vaxtdan sonra bərabərlik qalanda və ya reqlament belə tələb edəndə qalibi müəyyən edən zərbə yarışıdır. Hər komanda növbə ilə zərbə vurur və əvvəlcə beş zərbəlik mərhələ oynanır. Üstünlük yaranarsa seriya vaxtından əvvəl başa çatır, bərabərlik qalarsa qəfil uduş mərhələsi ilə davam edir.

Penaltilər seriyası necə keçirilir addım-addım

Penaltilər seriyası əvvəlcə hər komandadan beş zərbə ilə aparılır, üstünlük vaxtından əvvəl yaranarsa dayandırılır və bərabərlik qalarsa birdənbirə mərhələ ilə davam edir.

• Hakim püşk atır, zərbələrin vurulacağı qapı və birinci vuracaq komanda püşklə müəyyən olunur.
• Komandalar növbə ilə zərbə vurur, hər dəqiq zərbə qol kimi sayılır və ümumi hesab tutulur.
• Beş zərbədən sonra bərabərlik qalırsa qəfil uduş mərhələsi başlayır, hər cütdə bir komanda üstünlük qazanana qədər davam edir.
• Eyni oyunçu ikinci dəfə ancaq bütün uyğun oyunçular ən az bir dəfə zərbə vurduqdan sonra vura bilər, buna qapıçı da daxildir.
• Qapı xətti, topun yeri, qaçış və fintlərlə bağlı bütün tələblər adi penalti qaydalarına uyğundur, detalları burada tapa bilərsiniz https://gettosport.com/az/bloq/qaydalar/penalti-qaydasi.

Kimlər zərbə vurur və heyətlə bağlı məqamlar

Penaltilər seriyasında yalnız oyunun bitdiyi anda meydanda olan oyunçular zərbə vura bilər. Komandalardan birində meydanda oyunçu sayı çoxdursa hakimin işarəsi ilə say bərabərləşdirilir, artıq oyunçusu olan komanda penaltilər üçün bir nəfəri kənara çıxarır. Seriya başlayandan sonra qırmızı vərəqə alan tərəf bir oyunçu az qalır və digər komanda əlavə çıxarma etmir, qırmızı vərəqə ilə bağlı ümumi qaydalar burada izah olunub https://gettosport.com/az/bloq/qaydalar/qirmizi-vereqe. Zərbə sırası komandanın seçiminə bağlıdır və qapıçı həm qoruya, həm də zərbə vura bilər. Qapıçı zədələnsə və reqlament icazə versə istifadə olunmamış əvəzetmədən yararlanmaq mümkündür, əks halda meydandakı oyunçulardan biri qapıda dayanır.

Qapıçı, VAR və qayda incəlikləri

Qapıçı zərbə anında ən azı bir ayağını qapı xətti ilə eyni xəttdə saxlamalıdır, xətti vaxtından əvvəl tərk edərsə və bu topun taleyinə təsir edərsə zərbə təkrar oluna bilər. Zərbə vuran oyunçu qaçışını tam dayandırıb rəqibi aldatmaq üçün gecikdirici fint edə bilməz, adi penalti qaydaları burada ətraflıdır https://gettosport.com/az/bloq/qaydalar/penalti-qaydasi. VAR tətbiq olunan yarışlarda qapıçı xəttinin pozulması, topun iki dəfə vurulması və ya qayda pozuntusu kimi hallar nəzərdən keçirilə bilər, VAR sistemi barədə daha çox məlumat burada var https://gettosport.com/az/bloq/qaydalar/var-nedir.

Yadda qalan penaltilər seriyası nümunələri

2006 Dünya Kubokunun finalında İtaliya Fransa üzərində penaltilərdə qalib gəldi, 2022 finalında Argentina Fransa ilə penaltilərdə çempion oldu, 2005 Çempionlar Liqası finalında Liverpul Milanı penaltilərdə məğlub etdi. Bu nümunələr penaltilərin böyük titulları necə həll etdiyini və psixologiyanın nə qədər vacib olduğunu göstərir.

Penaltilər seriyası haqqında tez-tez verilən suallar

Penaltilər seriyasında ilk zərbəni kim başlayır?

Birinci zərbəni püşkü qazanan tərəf seçir. Hakim əvvəlcə qapını, sonra hansı komandanın başlayacağını püşklə müəyyən edir.

Penaltilər seriyasında eyni oyunçu ikinci dəfə nə vaxt vura bilər?

Bütün uyğun oyunçular ən az bir dəfə zərbə vurduqdan sonra eyni oyunçu növbəti dəfə vura bilər. Bu qayda qəfil uduş mərhələsində də qüvvədə qalır.

Penaltilər seriyası zamanı qırmızı vərəqə verilərsə nə baş verir?

Qırmızı vərəqə alan komanda bir oyunçu az qalır və həmin oyunçu artıq zərbə vura bilməz. Seriya davam edir və digər komandadan əlavə oyunçu çıxarılmır, qırmızı vərəqə qaydalarını burada oxuya bilərsiniz https://gettosport.com/az/bloq/qaydalar/qirmizi-vereqe.

Penaltilər seriyasında ABBA sistemi işlədilirmi?

Standart format ABAB ardıcıllığıdır. ABBA yalnız bəzi sınaqlarda yoxlanılıb və geniş tətbiq edilmir, yarışın reqlamenti həlledicidir.

Penaltilər seriyası zamanı əvəzetmə mümkündürmü?

Seriya başlayanda yalnız meydanda olanlar zərbə vura bilər və yeni oyunçu daxil ola bilməz. Qapıçı zədələnsə reqlament icazə verərsə istifadə olunmamış əvəzetmədən yararlanmaq olar, əks halda meydandakı oyunçulardan biri qapıçı olur.

Penaltilərdə vurulan qollar oyunun hesabına yazılırmı?

Penaltilər seriyasında vurulan qollar matçın hesabına əlavə edilmir. Həmçinin bu zərbələr futbolçunun rəsmi qol sayına daxil edilmir.

Əlavə vaxtda əlavə əvəzetmə həmişə olurmu?

Bu məsələ yarışdan yarışa dəyişir. Bir çox turnirlər əlavə vaxt üçün əlavə əvəzetmə verir, lakin son sözü reqlament deyir.

Penaltilər üçün qapını kim seçir?

Qapını təhlükəsizlik və meydan şəraiti nəzərə alınmaqla hakim müəyyən edir və ya püşk vasitəsilə qərar verilir. Hər iki komanda üçün şərait ədalətli olmalıdır.