Sərbəst güləşdə xallar necə verilir, sərbəst güləş qaydaları sadə dildə

Sərbəst güləş qaydaları idmançıların necə xal topladığını, hansı hərəkətlərin icazəli olduğunu və görüşün nə vaxt bitdiyini müəyyən edən rəsmi normalardır. Xallar əsasən yerə salma, arxanı açma və rəqibi aktiv zonadan kənara çıxarma üzərindən verilir. Görüş 2 hissə 3 dəqiqə formatındadır, 30 saniyə fasilə ilə. 10 xallıq fərq texniki üstünlük sayılır və döyüş dərhal bitir.

Sərbəst güləş qaydaları üzrə xalların məntiqi nədir

Xal, rəqib üzərində nəzarət və ya onu təhlükəli vəziyyətə salmaqla qazanılır. Dayanıqdan rəqibi yerə salmaq, arxanı açmaq və ya onu döşəkdən kənara çıxarmaq ən tipik xal mənbələridir.

Hərəkətlər və xal dəyərləri

Aşağıdakı dəyərlər Ümumdünya Güləş Birliyinin praktik standartlarına uyğundur və əsasən böyüklər üçün keçərlidir.

• Yerə salma 2 xal. Rəqibi ayaq üstə vəziyyətdən yerə salıb nəzarəti ələ almaq 2 xal gətirir.
• Yüksək amplitudalı atış 4 xal. Rəqibi ayaq üstə vəziyyətdən qaldırıb birbaşa təhlükəli vəziyyətə salan böyük amplitudalı atış 4 xal sayılır.
• Arxanı açma 2 xal. Rəqibin kürə hissəsi 90 dərəcədən az bucaqla döşəyə yönəlirsə və ya rulonla çiyinlər üzərində fırlanırsa hər açma 2 xal verir.
• Əksə alma 1 xal. Aşağı mövqedə müdafiədən çıxıb nəzarəti ələ keçirmək 1 xal gətirir.
• Matdan kənara çıxarma 1 xal. Rəqibin bir ayağı tam kənara çıxarsa və heç bir hərəkət tamamlanmayıbsa rəqibini çıxaran güləşçi 1 xal qazanır.
• Aktivlik xalı 1 xal. 30 saniyəlik fəallıq vaxtında passiv elan olunan güləşçi xal toplaya bilməzsə rəqibinə 1 xal yazılır.
• Cəza xalı 1 və ya 2 xal. Qeyri qanuni hərəkət və ya qaçma kimi hallarda hakim rəqibə 1 və ya 2 xal yaza və mövqe üstünlüyü verə bilər.

Nümunə. Güləşçi A yerə salma ilə 2 xal qazanır, dərhal bir rulonla arxanı açır və daha 2 xal götürür, sonra rəqibini kənara sıxışdırır və 1 xal əlavə edir. Hesab 5-0 olur. Daha bir 4 xallıq atışla qarşılaşma 9-0 yazılır, bir açma da gəlsə 11-0 və texniki üstünlüklə bitir.

Sərbəst güləş qaydaları ilə passivlik və 30 saniyəlik vaxt necə işləyir

Passivlikdə hakim fəallıq tələb edir və bir güləşçini 30 saniyəlik vaxtda saxlayır. Vaxtda saxlanan idmançı bu müddətdə xal toplaya bilməzsə rəqib 1 xal alır, toplayarsa xal rəqibə verilmir. Sərbəst güləşdə passivliyə görə xüsusi yerüstü başlanğıc verilmir, döyüş adətən ayaq üstə davam edir. Təkrar passivliklər hakimin xəbərdarlıqları və cəzaları sərtləşdirməsinə səbəb ola bilər.

Matdan kənara çıxma və hərəkətin tamamlanması necə qiymətləndirilir

Kənara çıxmada əsas qayda odur ki, döşəkdən tam çıxan tərəfin rəqibi 1 xal alır. Amma hərəkət bitibsə xal öncə həmin hərəkətə verilir. Məsələn, yerə salma başlayıb və nəzarət qurulubsa, sonra kənara çıxsanız belə 2 xal yerə salmaya yazılır, ayrıca kənara çıxma xalı verilmir. Müdafiəçi kənara qaçmaqla vəziyyətdən yayınırsa hakim əlavə cəza xalı da verə bilər.

Görüşün vaxtı və vəziyyətlərin dəyişməsi necə olur

Böyüklərdə görüş 2 hissə 3 dəqiqə formatındadır, hissələr arasında 30 saniyə fasilə olur. Döyüş ayaq üstə başlanır, yerə salmadan sonra nəzarəti alan tərəf yerüstü fəndlərlə xal artırmağa cəhd edə bilər. Fəaliyyət dayananda və üstün mövqe qalmayanda güləşçilər ayaq üstə qaldırılır. Vaxt bitəndə hesab üstündürsə qalib xal hesabı ilə müəyyən olunur, 10 xallıq fərq yarananda isə döyüş dərhal dayandırılır.

Görüş nə vaxt bitir və bərabərlikdə qalib necə seçilir

Sərbəst güləşdə görüş tuşe, texniki üstünlük və ya xal hesabı ilə başa çatır. Bərabərlikdə qalib aşağıdakı meyarlara görə seçilir.

• Daha yüksək dəyərli hərəkəti edən qalib sayılır, məsələn 4 xallıq atışı olan tərəf üstün tutulur
• Daha çox 4 xallıq, sonra 2 xallıq hərəkəti olan tərəf üstün tutur
• Daha az xəbərdarlıq və cəza alan qalib edilir
• Son xalı vuran tərəf üstün sayılır

Tuşe hər iki kürənin nəzarətlə eyni anda döşəyə salınmasıdır və görüşü dərhal bitirir. Texniki üstünlük sərbəst güləşdə 10 xallıq fərqlə qazanılır.

Sərbəst güləş qaydaları haqqında tez-tez verilən suallar

Sərbəst güləş qaydaları nəyi müəyyən edir?

Sərbəst güləş qaydaları hansı hərəkətlərə neçə xal verildiyini, döyüşün necə başladığını və nə vaxt bitdiyini, həmçinin passivlik və cəza mexanizmlərini təyin edir. Bu qaydalar bütün beynəlxalq yarışlarda eyni prinsipə əsaslanır və təhlükəsizlik ilə ədaləti təmin edir.

Sərbəst güləşdə texniki üstünlük neçə xaldır?

Sərbəst güləşdə texniki üstünlük 10 xallıq fərqlə əldə edilir. Hesab 10 fərqə çatanda görüş dərhal dayandırılır və öndə olan qalib elan olunur.

Yüksək amplitudalı atış nə vaxt 4 xal sayılır?

Rəqibi ayaq üstə vəziyyətdən qaldırıb birbaşa təhlükəli vəziyyətə salan və ya kürələrə doğru atışlar 4 xal dəyərində qiymətləndirilir. Eyni atış yerüstü vəziyyətdən və ya təhlükəsiz enişlə olarsa adətən 2 xal yazılır.

Kənara çıxma hər dəfə 1 xal sayılırmı?

Neutral vəziyyətdə bir ayağı tam kənara çıxan tərəfin rəqibi 1 xal qazanır. Lakin əgər eyni anda yerə salma və ya arxanı açma tamamlanıbsa əvvəlcə həmin hərəkətin xalı verilir və ayrıca kənara çıxma xalı yazılmaya bilər.

Passivlikdə niyə 30 saniyəlik vaxt verilir?

Fəallıq vaxtı passiv güləşçini hücuma məcbur edir və döyüşün tempini yüksəltməyə xidmət edir. Vaxt ərzində passiv elan olunan idmançı xal toplaya bilməzsə rəqib 1 xal qazanır, toplayarsa cəza xalı verilmədən döyüş davam edir.

Əksə alma neçə xal dəyərindədir?

Əksə alma 1 xal dəyərindədir. Müdafiədə aşağı mövqedən nəzarəti üzərinə götürən güləşçi 1 xal qazanır və yerüstü hücuma davam edə bilər.

Bərabər hesabda qalib necə seçilir?

Əvvəlcə ən yüksək dəyərli hərəkətə baxılır, sonra 4 xallıq və 2 xallıq hərəkətlərin sayı müqayisə olunur. Əgər hələ də bərabərlikdirsə daha az cəza alan və sonda xal vuran tərəf üstün tutulur.

Tuşe nədir və necə sayılır?

Tuşe rəqibin hər iki kürəsinin nəzarət altında eyni anda döşəyə yapışdırılmasıdır. Tuşe qeydə alınan kimi görüş dərhal bitir və bunu edən güləşçi qalib olur.